พอเขียนเล่าความหลัง มันทำให้สมองได้ย้อนหวนกลับไปหาเรื่องราวในอดีต สิ่งที่เก็บไว้ในลิ้นชักเลยไหลพร่างพรูออกมา

พูดถึงโดนขึ้น MM หรือ morbidity-mortality conference ซึ่งเป็นการประชุมใหญ่ประจำสัปดาห์ของภาควิชาศัลยศาสตร์ ศิริราช ที่บังคับว่าแพทย์ประจำบ้านทุกคนต้องเข้าทุกครั้ง อาจารย์ทุกคนต้องเข้าไม่น้อยกว่าร้อยละ ๘๐ เพราะถือว่าเป็นการประชุมวิชาการที่สำคัญมาก แพทย์ประจำบ้านที่ทำผ่าตัดหรือรักษาคนไข้แล้วเกิดภาวะแทรกซ้อนจะต้องรายงานอุบัติการณ์ที่เกิดขึ้น แล้วอาจารย์ดรินทร์ โล่สิริวัฒน์ ผู้ควบคุมกิจกรรม MM หรือที่เราเรียกว่า MM moderator จะเลือกว่ารายไหนน่าสนใจ แพทย์ประจำบ้านเจ้าของไข้ต้องเตรียมนำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับคนไข้รายนั้นต่อที่ประชุม จากนั้นก็จะเป็นการอภิปราย มักจะเป็นการอภิปรายแหลกเพราะอาจารย์จะรุมยำแพทย์ประจำบ้านว่าทำไมถึงไม่คิดว่าจะเป็นอย่างนั้น ทำไมถึงรักษาแบบนั้น ทำไมผ่าตัดแบบนั้น อะไรทำนองนั้นโดยเฉพาะตัว MM moderator นี่ท่านจะอัดหนักที่สุด จนพวกเราแอบนินทาว่าอาจารย์นอกจากจะจบบอร์ดศัลยศาสตร์ แล้วยังได้ Certificate in MM conference ฮิ ๆๆ

แต่การอัดการยำของอาจารย์นั้นเพื่อให้เราจำในสิ่งที่เกิดขึ้น เพื่อคราวหน้าเราจะไม่ทำอะไรผิดพลาด หรือระมัดระวังในการทำผ่าตัดเพราะเมื่อเราจบไปแล้วจะไม่มีใครมาคอยสอนคอยกำกับเราแบบนี้ ทุกอย่างอยู่ที่ความรู้และการตัดสินใจของเราคนเดียวเท่านั้น

สมัยนั้นเวลาเข้าประชุม MM ท่านอดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข อาจารย์ปิยะสกล สกลสัตยาทร หรืออาจารย์หลวงของพวกเราซึ่งเป็นอาจารย์ประจำหน่วยศัลยศาสตร์อุบัติเหตุมักจะมานั่งหลังห้องคอยเชียร์คอยแซวพวกแพทย์ประจำบ้านที่โดนขึ้น MM

อันที่จริงตอนเป็นแพทย์ประจำบ้านปี ๑ ผมเกือบจะต้องโดนขึ้น MM ครั้งที่ ๒ ตอนที่ไปผ่านศัลยกรรมทั่วไปสาย B

มีคนไข้เป็นมะเร็งหลอดอาหาร อาจารย์บรรจบ อินทรสุขศรีเป็นผู้ผ่าตัด แพทย์ประจำบ้านปี ๓ ประจำสาย B เป็นผู้ช่วยมือ ๒ ส่วนผมเป็นมือ ๓ ยืนข้างอาจารย์ การผ่าตัดผ่านทรวงอกด้านขวา เวลาที่จะเย็บต่อหลอดอาหารส่วนต้นกับกระเพาะอาหารมันจะอยู่ในช่องอกด้านบนแคบ ๆ อาจารย์บรรจบท่านตัวใหญ่มือใหญ่มาก ท่านจะเย็บแล้วสั่งให้ผมผูก ผมก็ท้วงเพราะปกติเวลาที่ผมช่วยอาจารย์ประเสริฐทำผ่าตัดมะเร็งหลอดอาหารผมจะเป็นคนเย็บแต่อาจารย์จะผูกเอง เพราะอาจารย์ให้ความสำคัญกับการผูก ถ้าผูกแน่นไปบริเวณนั้นก็จะขาดเลือดทำให้เนื้อเยื่อตาย เกิดรูรั่วบริเวณที่ตัดต่อ แต่อาจารย์บรรจบนี่ท่านคนละสไตล์เลย ท่านหัวเราะดังลั่นสมตัวบอกว่าอั๊วเย็บใครผูกก็ไม่รั่ว ลื้อลืมผูกมันยังไม่รั่วเลย ฮิ ๆๆ ว่าแล้วอาจารย์ก็เย็บไปผมก็ผูกไปจนเสร็จ

หลังผ่าตัด ๕ วันเริ่มมีน้ำสีดำเหม็น ๆ ออกมาทางท่อระบายทรวงอก ผมก็รายงานอาจารย์ว่าสงสัยที่ต่อไว้จะรั่ว ผมโดนขึ้น MM แน่ อาจารย์บรรจบบอกว่าอั๊วรับรองว่าไม่รั่ว ถึงรั่วน้ำแบบนี้เดี๋ยวก็ปิดเอง ไม่ต้องทำอะไร ลื้อสั่งสารอาหารทางเส้นเลือดให้คนไข้ดี ๆ ก็แล้วกัน โชคดีมากคนไข้รายนั่นดีขึ้นรูรั่วปิดเอง ผมเลยไม่ต้องเป็นแพทย์ประจำบ้านปี ๑ ที่ต้องขึ้น MM รอบ ๒ เพราะปกติมีแต่พวกปี ๓ ที่ขึ้นมากกว่า ๒ ครั้งต่อปี บางคนนี้สุดยอดฝีมือทำอะไรเป็นเกิดเรื่องโดนขึ้น MM แทบทุกเดือน

ช่วยอาจารย์บรรจบผ่าตัดคนไข้รายนี้ได้บทเรียนว่าอาจารย์รุ่นเก่า ๆ นี่ท่านมีประสบการณ์มากจริง ๆ สามารถบอกได้ล่วงหน้าเลยว่าจะเกิดอะไรกับคนไข้ และควรจะดูแลคนไข้อย่างไรเพื่อไม่ให้เกิดปัญหา โดยที่ไม่ต้องใช้เครื่องไม้เครื่องมือหรือการตรวจพิเศษที่วิลิศมาหราแต่อย่างใดเลย