คำให้การเด็กหัวตลาด ตอนที่ ๕๕ ศาลปาหวัง

เล่าถึงการทำเหมืองที่ถ้ำทะลุ และศาลเจ้าฮุดเจ๊าถ้ำทะลุไปแล้วยังมีอีกศาลที่จะลืมไม่ได้ หลังจากที่พี่ป้องเอาป้ายภาษาจีนจากศาลที่เหมืองบายอบนมาถามผู้รู้ว่าอ่านว่าอะไร มีคนบอกว่าอ่านว่า “ปาอ๋องเหนี่ยวเหนียวจู้เหล่งสินอุ่ย” ป้ายนี้อยู่ศาลที่เรียกกันว่าศาลปาหวัง

ผมก็เดาได้ว่าคำว่า “ปาหวัง” เพี้ยนมาจาก “ปาอ๋อง” แต่หมายถึงเทพเจ้าองค์ใด จนด้วยเกล้า จนนักพรตหลิมหลอถ้อง มาเอ่ยขึ้นว่าหมายถึง “โต๊ะปาหวัง” หรือ “เจ้างู” ของชาวซาไก เลยกลับตาลปัตร กลายเป็นว่า จาก “ปาหวัง” ไปเขียนเป็นภาษาจีนเลยออกเสียงเป็น “ปาอ๋อง”

ป้ายปาหวังที่เหมืองบายอบน

ผมต้องกลับมานั่งทบทวนถึงเรื่องราวที่เคยได้ยินมา และขอข้อมูลเพิ่มเติมจากพ่อ พ่อบอกว่าเหมืองทุกแห่งที่ถ้ำทะลุจะมีศาลเจ้าที่เรียกว่าศาลปาหวัง แต่ที่เหมืองบูหล่วนของปู่ที่พ่ออยู่ไม่มีป้ายภาษาจีนแบบนี้ เป็นศาลเฉย ๆ แบบศาลพระภูมิ เนื่องจากเชื่อว่าปาหวัง หรือเจ้าที่ของเหมืองเป็นมุสลิม การเซ่นไหว้จึงไม่ใช้หมู แต่ละเหมืองจะมีการเซ่นไหว้ปาหวังของตนเองเป็นประจำ แต่ทุก ๓ ปี จะมีการทำพิธีรวมของหลาย ๆ เหมืองเซ่นไหว้ปาหวัง การทำพิธีจะมีหมอแขกมาจากเจาะปันตัง บันนังสตา เป็นเจ้าพิธี การเซ่นไหว้ใหญ่จะเซ่นด้วยแพะ โดยเฉพาะปีไหนที่แร่ดี พิธีจะใหญ่เป็นพิเศษ อันตัวหมอแขกเจ้าพิธีนี้ก็เรียกแกว่า “โต๊ะปาหวัง”

พ่อเล่าว่ามีอยู่ปีนึงโต๊ะปาหวังกับเมียไปลาปู่บอกว่าอายุมากแล้วขอไปแสวงบุญที่เมกกะ พ่อยังแซวแกว่าแก่แล้วเดินทางไหวเหรอ ปรากฏว่าโต๊ะปาหวังไปเสียชีวิตบนเรือระหว่างไปเมกกะ หลังจากนั้นการเซ่นไหว้ใหญ่ศาลปาหวังเลยเลิกราไป

เป็นอันว่าปมปริศนาเรื่อง “ปาหวัง” ถูกคลายปมลง เป็นเพราะความขี้ลืมของผมเองที่ทำให้งง

พูดถึงปาหวังว่ามาจาก “โต๊ะปาหวัง” หรือ “เจ้างู” ทำให้ผมนึกเรื่องเก่าขึ้นมาได้อีก ๑ เรื่อง ลุงนพและพ่อเคยเล่าให้ฟังว่า ปู่บอกว่าสมัยที่คุณพระจีนคณานุรักษ์ (ตันจูล้าย) ยังมีชีวิตอยู่ ที่กงสีเหมืองถ้ำทะลุของท่านมีงูจงอางหรืองูบองหลา ๑ คู่ งูจงอางคู่นี้ไม่เคยทำร้ายใคร เชื่อกันว่าเป็นงูเจ้าที่ ที่นำโชคลาภในการทำเหมืองดีบุกมาสู่คุณพระจีนคณานุรักษ์ ที่สำคัญคืองูจงอางคู่นี้อาศัยอยู่ในรังใต้ดิน ที่รูปากทางเข้าอยู่ใต้แคร่ที่นอนของคุณพระจีนคณานุรักษ์ พ่อบอกว่าพ่อยังทันเห็นกงสีเก่าหลังนี้ เคยเข้าไปดูรูที่ว่านี้ เป็นรูขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ ๘ นิ้ว แต่สมัยนั้นงูจงอาง ๒ ตัวนี้ไม่มีแล้ว เข้าใจว่าคงตายไปนานแล้ว

พ่อเล่าว่าสมัยที่พ่ออยู่เหมืองบูหล่วนยังมีงูเยอะมาก ลุงนพ มานพ คณานุรักษ์ พี่ชายคนโตของพ่อซึ่งศึกษาเรื่องไสยศาสตร์และผ่านการครอบครู จึงทำการสักยันต์กันงูที่ข้อเท้าให้น้อง ๆ และคนงานเหมือง เรียกว่ายันต์เฆาะงอ คือสักเป็นตัวอักษรคล้าย ๆ ฆง ปรากฏว่าวันร้ายคืนร้ายมาถึงอาเติม เติมศักดิ์ คณานุรักษ์ โดนงูกัด เลยเป็นที่ฮือฮากันมาก น้อง ๆ เลยแซวลุงนพผู้เป็นพ่อหมอสักยันต์ว่า นี่โชคดีที่ลุงนพสักยันต์ให้ งูที่กัดอาเติมเลยกลายเป็นงูไม่มีพิษ เป็นที่สนุกสนานกับตามประสาพี่ ๆ น้องชาวเหมือง ฮิ ๆๆ

บันทึกวันที่ ๒๖ กันยายน พ.ศ.๒๕๖๒