สมัยก่อนครูแพทย์ก็จะอยู่แต่ในโรงเรียนแพทย์ ต่อมามีโรงเรียนแพทย์ต่างจังหวัดแล้วโรงเรียนแพทย์กลุ่มนี้มักจะไปมีความร่วมมือกับโรงพยาบาลศูนย์ โรงพยาบาลทั่วไปในละแวกพื้นที่ใกล้เคียง เพื่อส่งนักเรียนแพทย์ปีสุดท้ายที่เรียกว่า ไอ้มดเอ็กซ์ เอ๊ย ! เอ็กซ์เทิร์น ไปฝึกงาน แต่เดี๋ยวนี้เขามีโครงการซีเปิดซีแปรดอะไรนั่นจึงมีครูแพทย์อยู่แทบทุกจังหวัดแล้ว (CPIRD มาจาก Collaborative Project to Increase Production of Rural Doctor หมายถึงโครงการผลิตแพทย์เพื่อชาวชนบทของกระทรวงสาธารณสุข)

คนที่เรียนจบหมอในสมัยก่อนจึงแบ่งเป็น ๓ กลุ่ม กลุ่มแรกคือทำงานเป็นแพทย์ทั่วไปไปตลอดชีวิต กลุ่มที่ ๒ คือคนที่ไปเรียนต่อเป็นแพทย์เฉพาะทางเพื่อกลับไปเป็นครูแพทย์ และกลุ่มที่ ๓ คือคนที่เรียนต่อเฉพาะทางแต่ไม่อยากเป็นครูแพทย์หรือสมัครแล้วไม่ได้รับเลือกก็ไปอยู่ตามโรงพยาบาลศูนย์ โรงพยาบาลทั่วไปของกระทรวงสาธารณสุข

คราวนี้ก็ยุ่งละสิเมื่อโรงพยาบาลศูนย์ โรงพยาบาลทั่วไปของกระทรวงสาธารณสุขถูกจับไปเป็นโรงพยาบาลสมทบของโรงเรียนแพทย์ หมอหลายคนไม่เคยเตรียมตัวเตรียมใจเป็นครูแพทย์ ไม่รู้จะสอนอะไร บางคนก็คิดว่ากูอุตส่าห์หนีมาอยู่โรงพยาบาลนี้แล้วจะได้ทำงานสบาย ๆ ดันส่งนักเรียนแพทย์มาเป็นภาระอีก เวลานักเรียนแพทย์ไปเจอหมอกลุ่มนี้จึงมักจะไม่ได้รับการเหลียวแล จากประสบการณ์ผมมีแต่กุมารแพทย์หรือหมอเด็ก ไม่ว่าที่ไหนก็ตามมักจะชอบสอน ถ่ายทอดความรู้กันแบบสุด ๆ กันเลย

ตอนเป็นเอ็กซ์เทิร์นเขาให้เลือกการออกไปเป็นเอ็กซ์เทิร์นที่โรงพยาบาลสมทบว่าจะไปครึ่งปีแรกหรือครึ่งปีหลัง ครึ่งปีแรกก็ตั้งแต่ ๑ เมษายนถึง ๓๐ กันยายน ครึ่งปีหลังก็ตั้งแต่ ๑ ตุลาคมถึง ๓๑ มีนาคม พวกนักเรียนแพทย์นี่เขาเรียนกันปีละ ๓๖๕ วันนะครับ ถ้าปีอธิกสุรทินก็ซวยหน่อยโดนเข้าไป ๓๖๖ วัน ด้วยความเป็นพวกแก่พรรษาเพราะสอบตกเรียนช้าไป ๒ ปี ผมเลือกไปผลัดหลังเพราะคิดว่าครึ่งปีแรกต้องฝึกให้คล่องจาก รพ.สงขลานครินทร์ ออกไปอยู่ข้างนอกจะได้มีความรู้ติดตัวบ้าง รุ่นผมเขาให้เลือกโรงพยาบาลสมทบได้ ๕ แห่งคือ รพ.มหาราชนครศรีธรรมราช, รพ.สุราษฎร์ธานี, รพ.ตรัง, รพ.สงขลา และ รพ.หาดใหญ่ รพ.หาดใหญ่นั่นตัดไปเลยเพราะอยู่มาหลายปีเบื่อแล้ว นครฯ สุราษฎร์ ตรังก็ไกลขี้เกียจเดินทาง เพราะช่วงนั้นผมมีแฟนแล้วแฟนผมทำงานที่ปัตตานี ผมเลยเลือก รพ.สงขลา

ช่วงที่ไปอยู่ รพ.สงขลา ผมถูกจัดให้อยู่แผนกสูติ-นรีเวชก่อนเลย มีหมอสูติฯที่ถูกจับเป็นครูแพทย์ ๔ คน มีแพทย์ใช้ทุนปี ๒ อยู่ ๑ คนเป็นรุ่นพี่หมอ ม.อ. มีแพทย์ใช้ทุนปี ๑ จบจากจุฬาฯ ๑ คน อันที่จริงพวกแพทย์ใช้ทุนปี ๑ ของ รพ.สงขลาทุกคนนี่เป็นพวกรุ่นผมทั้งนั้นผมดันสอบตก อ้อ! มีรุ่นน้อง ๒ คน เพราะพวกนี้เป็นเอ็กซเทิร์นรุ่นแรกเป็นแพทย์ใช้ทุนพร้อมกับพวกอินเทิร์นรุ่นสุดท้าย

ครูแพทย์แผนกสูติฯมีอยู่คนหนึ่งผมแอบตั้งชื่อแกว่า พี่จืด เพราะแกเป็นคนไม่มีรอยยิ้มบนใบหน้า เป็นชายโสดในวัย ๓๐ ต้น ๆ แกจืดสมชื่อเพราะผมไม่เคยเห็นแกมีปฏิสัมพันธ์กับใครด้วยรอยยิ้มเลย แทบจะไม่เคยคุยกับใคร กับนักเรียนแพทย์นี่แกไม่เคยสอนเลย ก่อนผมจะไปอยู่ รพ.สงขลาประมาณ ๑ สัปดาห์แกเพิ่งเป็นข่าวเรื่องทำคลอดแล้วแม่ตายมีการฟ้องร้องแกคงเครียดน่าดู

วันหนึ่งผมอยู่เวรคู่กับครูพี่จืด ราว ๆ ๕ โมงเย็นผมไปราวนด์ที่ห้องคลอดมีคนไข้นอนรอคลอดอยู่ ๔-๕ คน มีคนไข้รับใหม่รายหนึ่งเป็นท้องที่ ๒ มีความดันโลหิตสูง ตัวบวม ผมโทร.ไปหาครูพี่จืดที่คลินิกแกแต่ติดต่อไม่ได้ เพราะแกยังไปไม่ถึงคลินิก สมัยนั้นโทรศัพท์มือถือยังไม่มี โฟนลิงค์ แพคลิงค์ก็ยังไม่เกิด ความซวยมาเกิดเพราะคนไข้ดันชัก ผมต้องรีบให้ยาฉีดให้หายชัก ใส่ท่อช่วยหายใจ ให้ยาแมกนีเซียมซัลเฟตไม่ให้คนไข้ชัก ให้ยาไฮดราลาซีนเพื่อลดความดันโลหิต แล้วรีบติดต่อห้องผ่าตัดเพื่อเตรียมผ่าตัดคลอดฉุกเฉิน ในระหว่างนั้นก็ให้พยาบาลพยายามติดต่อครูพี่จืดให้ได้ โชคดีที่ติดต่อแกได้และคลินิกอยู่ไม่ไกลจากโรงพยาบาล แกมาถึงตอนที่ผมเริ่มคุมสถานการณ์ได้แล้ว แกก็จัดการผ่าคลอดช่วยชีวิตแม่และลูกได้ทัน

ผมช่วยเย็บปิดท้อง ในขณะที่ครูพี่จืดออกไปคุยกับญาติ เสร็จออกมาผมเห็นรอยยิ้มบนใบหน้าแก แกยิ้มแล้วบอกผมว่าขอบใจมาก ถ้าผมอยากให้แกสอนทำคลอด ทำผ่าตัดคลอด หรือผ่าตัดอื่น ๆ ทางนรีเวชให้บอกแกได้เลย แกจะหาเคสมาสอนให้

ครูพี่จืดแกเลิกจืดกับผม แต่แกก็ยังคงความจืดกับคนอื่น ๆ ต่อไป วันนี้ครูพี่จืดแกจากไปแล้ว ก็ขออภัยต่อดวงวิญญาณครูพี่จืดที่เอาเรื่องแกมาเล่าสู่กันฟัง